Zlecając fachowcowi wykonanie remontu domu, czy też mieszkania, zawieramy z nim umowę o dzieło. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, czy spisano z nim stosowną umowę, czy prace te zlecono w formie ustnej. To samo dotyczy innych prac związanych z wykończeniem mieszkania, jak np. zlecenie stolarzowi wykonania mebli na wymiar. Dlatego też rozpatrując, jakie możliwości prawne ma osoba zlecająca wykonanie prac w przypadku opóźnień w remoncie, czy też opóźnień w wykonaniu mebli, zastosowanie znajdą przepisy kodeksu cywilnego dotyczące umowy o dzieło.
Jakie mam prawa w sytuacji, gdy ekipa remontowa nie wyrabia się w terminie?
Jeśli ustalono termin wykonania remontu, a ekipa nawet nie rozpoczęła prac lub rozpoczęła je, ale ma takie opóźnienie, że nie jest prawdopodobne, aby ukończyła pracę w terminie, wówczas przysługuje nam prawo odstąpienia od umowy.
Jak ocenić brak prawdopodobieństwa ukończenia dzieła w terminie?
Dla oceny braku możności ukończenia dzieła przez wykonawcę w umówionym terminie nie jest wymagany dowód pewności, lecz ocena prawdopodobieństwa odnoszonego do rozmiaru opóźnienia, przy czym obojętna jest kwestia zawinienia lub braku zawinienia wykonawcy w zaistnieniu tego stanu rzeczy, chyba że wyłączną przyczyną opóźnienia jest zachowanie zamawiającego (zob. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie – I Wydział Cywilny z dnia 10 września 2021 r., sygn. akt I ACa 3/21).
Jeśli okaże się, że opóźnienie nie jest istotne i ekipa zdołałaby w normalnym toku czynności dokończyć dzieło w czasie właściwym, to oświadczenie zamawiającego o odstąpieniu od umowy nie wywoła oczekiwanego skutku.
Czy można od umowy odstąpić również po upływie terminu wykonania prac?
Jest kwestią sporną czy zamawiający może odstąpić od umowy w trybie art. 635 k.c. również po upływie terminu do spełnienie świadczenia przez przyjmującego zamówienie. Niemniej jednak w orzecznictwie sądów znajdziemy poparcie stanowiska o możliwości odstąpienia zamawiającego od umowy o dzieło, także po upływie terminu do wykonania dzieła (wyr. SN z 21.3.2013 r., III CSK 216/12, Legalis; wyr. SN z 12.1.2012 r., IV CSK 182/11, OSNC 2012, Nr 7–8, poz. 90).
W jaki sposób odstąpić od umowy?
Odstąpienie od umowy jest jednostronnym oświadczeniem woli, co oznacza, że jego skuteczność zależy od dojścia do adresata w taki sposób, że mógł się on zapoznać z jego treścią. To w jakiej formie należy złożyć oświadczenie o odstąpieniu jest uzależnione od tego, w jakiej formie zawarto umowę o wykonanie prac remontowych. Jeśli była to zwykła forma pisemna odstąpienie powinno być dokonane również w zwykłej formie pisemnej. Jeśli natomiast była to forma ustna, odstąpienie co do zasady można złożyć w dowolnej formie, jednak dla celów dowodowych najlepiej zrobić to również na piśmie.
Co mam zrobić, gdy już odstąpię od umowy?
Odstąpienie od umowy wywiera ten skutek, że strony stają się zwolnione z obowiązku spełnienia świadczeń wzajemnych, natomiast to, co już zostało świadczone, podlega zwrotowi. Jeśli została wpłacona zaliczka lub całe wynagrodzenie „z góry”, wówczas przyjmujący zamówienie powinien zwrócić całą należność zamawiającemu.
Czy należy rozliczyć wykonaną już część prac?
W związku ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu umowa łącząca strony wygasa ze skutkiem ex tunc, a w konsekwencji żadna z nich nie może dochodzić roszczeń przewidzianych w umowie (umowa jest uważana za niezawartą). Traci również moc postanowienie umowy dotyczące wysokości wynagrodzenia. Fakt odstąpienia od umowy powoduje, że spełnione świadczenie staje się świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 410 § 2 KC, gdyż podstawa świadczenia odpadła. Skoro zwrot świadczenia w naturze nie jest możliwy, zastosowanie art. 410 § 1 KC w zw. z art. 405 KC powoduje obowiązek zwrotu wartości świadczenia, jednakże ustalenie tej wartości nie nastąpi na podstawie umowy, gdyż ta nie wywołuje już skutków prawnych w tym zakresie. Należy więc odrębnie wycenić wykonane już prace, np. opierając się na cenach rynkowych.
Czy można w umowie określić inne zasady odstąpienia od umowy?
Strony mogą odmiennie ustalić przesłanki oraz skutki wykonania prawa odstąpienia. W wielu przypadkach, z uwagi na charakterystykę świadczeń spełnianych na podstawie umowy o dzieło, celowe jest ustalenie przez strony rozwiązań, które możliwie najlepiej zabezpieczą ich interesy w razie naruszenia zobowiązania przez przyjmującego zamówienie. Dlatego też warto już na etapie podpisywania umowy zadbać o ochronę własnych interesów.
Kancelaria zajmuje się sprawami związanymi z odstąpieniem od umowy o dzieło, odzyskaniem wpłaconej zaliczki (wynagrodzenia), w tym m.in. poprzez przygotowanie przedsądowego wezwania do zapłaty oraz sporządzenie pozwu i reprezentację w postępowaniu sądowym. Kancelaria przygotowuje oraz analizuje umowy o dzieło, uczestniczy w polubownym rozwiązaniu sporu pomiędzy zamawiającym, a wykonującym zamówienie, bierze udział w negocjacjach. Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawach związanych z umową o dzieło zapraszam do kontaktu.