Zdarza się, że rodzice lub dziadkowie z różnych powodów chcą przepisać nieruchomość na niepełnoletniego. W artykule opiszemy, czy możliwa jest darowizna nieruchomości na rzecz małoletniego i jak to zrobić.
Czy możliwa jest darowizna nieruchomości na rzecz małoletniego?
Istnieje możliwość dokonania darowizny nieruchomości na rzecz małoletniego. Nabycie przez małoletniego własności nieruchomości jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. W uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 30.04.1977 r., sygn. akt III CZP 73/76, mającej moc zasady prawnej wskazano, że rodzice mogą, bez zezwolenia sądu opiekuńczego przewidzianego w art. 101 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nabywać dla małoletniego dziecka na podstawie umowy darowizny nieruchomości w stanie wolnym od zobowiązań wobec darczyńcy lub osób trzecich. Podzielając pogląd, że czynność taka – w zasadzie – przekracza zakres zwykłego zarządu Sąd Najwyższy uznał, że wyjątek od niej uzasadniony jest tym, że wskutek umowy darowizny następuje przysporzenie majątkowe, nie pociągające za sobą po stronie obdarowanego żadnych zobowiązań cywilnoprawnych wobec darczyńcy lub osób trzecich, zatem zgodne z jego dobrem. Dalsze motywy podkreślają brak zagrożenia czynnością, mającą na celu wyłącznie przysporzenie małoletniemu bezpłatnych korzyści.
Jeżeli darowizna nieruchomości na rzecz małoletniego nie spowoduje powstania żadnych zobowiązań wobec darczyńcy albo osób trzecich, to wówczas nie jest wymagane uzyskanie zgody sądu opiekuńczego. W takiej umowie darowizny nieruchomości zawieranej przez rodziców działających jako przedstawiciele ustawowi małoletniego, zobowiązują się, że do czasu dojścia przez małoletniego do pełnoletniości będą ponosić koszty utrzymanie nieruchomosci, koszty eksploatacyjne nieruchomości i podatek od tej nieruchomości.
W przypadku gdy przedmiotem umowy darowizny będzie nieruchomość obciążona np. hipoteką lub służebnością, to darowizna nieruchomości na rzecz małoletniego wymaga zgody sądu rodzinnego. Taka czynność stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka w rozumieniu art. 101 § 3 k.r.o.
Jak uzyskać zgodę sądu rodzinnego na darowiznę nieruchomości na rzecz małoletniego?
Rodzice powinni złożyć wniosek do sądu rodzinnego o zezwolenie na zawarcie przez małoletniego umowy darowizny nieruchomości. Dopiero, posiadając prawomocne postanowienie o udzieleniu przez sąd rodzinny takiej zgody, mogą skutecznie dokonać darowizny nieruchomości na rzecz małoletniego. Bez zgody sądu rodzinnego umowa darowizny nieruchomości byłaby nieważna. Wnioskodawcą może być jeden z rodziców, a drugi z rodziców będzie uczestnikiem postępowania. Jeżeli jednak wnioskodawcami jest dwóch rodziców, to znacznie przyśpiesza postępowanie.
Wniosek powinien zostać sformułowany w następujący sposób: „wnosimy o zezwolenie na dokonanie w imieniu małoletniego syna/córki urodzonego w dniu xxxxxxx roku w xxxxxxxxx czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniego polegającej na zawarciu z xxxxxxxxxx umowy darowizny nieruchomości”. Nieruchomość mająca być przedmiotem umowy darowizny musi zostać szczegółowo oznaczona.
W uzasadnieniu wniosku należy wykazać, że darowizna nieruchomości na rzecz małoletniego będzie zgodna z jego dobrem. Przy udzielaniu zezwolenia sąd kieruje się przede wszystkim dobrem dziecka. Sąd rodzinny przy wydawaniu zezwolenia w wymienionych sprawach powinien badać każdą sprawę także pod względem celowości gospodarczej i korzyści osiąganej dla dobra dziecka.
Sąd orzeka o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy darowizny przez małoletniego formie postanowienia.
Jaki sąd jest właściwy w sprawach o zezwolenie na zawarcie umowy darowizny nieruchomości przez małoletniego?
W przypadku gdy dziecko ma miejsce zamieszkania w Polsce, sądem właściwy dla rozstrzygnięcia sprawy o udzielenie zgody na odrzucenie spadku będzie sąd rodzinny właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka.
Jaka jest wysokość opłaty sądowej od wniosku o zezwolenie na zawarcie umowy darowizny nieruchomości przez małoletniego?
Opłata sądowa od wniosku o zezwolenie na zawarcie umowy darowizny nieruchomości przez małoletniego wynosi 100,00 złotych. W przypadku gdy jest składany jeden wniosek, który dotyczy kilku małoletnich dzieci należy uiścić opłatę sądową od każdego małoletniego dziecka.
Co po wydaniu postanowienia przez sąd rodzinny?
Po wydaniu postanowienia przez sąd w przedmiocie zezwolenia na zawarcie umowy darowizny przez małoletniego oraz jego uprawomocnieniu, rodzice mogą udać się do notariusza przed którym zawrą w imieniu małoletniego umowę darowizny nieruchomości.
Czy zawarcie umowy dożywocia przez małoletniego wymaga zgody sądu rodzinnego?
Zawarcie w imieniu małoletniego dziecka umowy dożywocia na podstawie, której małoletni nabędzie własność nieruchomości, w zamian za wykonywanie określonych świadczeń na rzecz zbywcy nieruchomości, wymaga zezwolenia sądu opiekuńczego na podstawie art. 101 § 3 k.r.o. Na podstawie umowy dożywocia małoletni wprawdzie nabywa prawo majątkowe w postaci własności nieruchomości, ale nabycie to następuje pod tytułem odpłatnym, gdyż z tym nabyciem wiążą się obowiązki w stosunku do zbywcy nieruchomości. Jej następstwem jest przysporzenie majątkowe, ale także powstanie obowiązków po stronie małoletniego. Umowa ma charakter dwustronnie zobowiązujący, jest też umową odpłatną i wzajemną.
Wniosek o zezwolenie na zawarcie umowy darowizny nieruchomości lub umowy dożywocia przez małoletniego można złożyć za pośrednictwem pełnomocnika profesjonalnego dysponującego stosownym pełnomocnikiem udzielonym przez rodzica. Kancelaria zajmuje się przygotowaniem wniosków o zezwolenie na zawarcie umowy darowizny nieruchomości lub umowy dożywocia w imieniu małoletniego oraz reprezentacją klientów przed sądem w tych sprawach. Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie o zezwolenie na zawarcie umowy darowizny nieruchomości lub dożywocia w imieniu małoletniego dziecka mieszkającego w Polsce lub za granicą zapraszamy do kontaktu.